woensdag 30 december 2009

J als in ja, nee


Kunt u in een gesprek de draad niet meer volgen (zie ook topic), kom er dan uit met de vlucht vooruit. U bent immers niet trager dan de rest, u bent ze net ver vooruit. Dat u wat warrig gaat praten, komt doordat uw flitsende invallen nu eenmaal sneller opborrelen dan zelfs uw taal kan bijhouden. Zeg bijvoorbeeld: ja, nee, ik bedoel en maak een ongeduldig gebaar met de handen. De omstaanders zullen zich reppen om het gat zelf toe te praten.


Alfabetiseringsproject Het jaar van de bever

dinsdag 29 december 2009

29 december


Het mag ook wel eens over mooie woorden gaan. Nog net gevonden: ochtendappel. Het is niet nieuw, natuurlijk, maar ik kwam het nu pas voor ’t eerst tegen, en ik vind het prachtig. Mooier dan oogappel: op zo’n koele ochtendappel zie je de dauwdruppels nog blinken.

Waar heb ik ochtendappel gevonden? In Trefwoorden met spellingwijziging van de Nederlandse Taalunie. Daar staat in Hoofdstuk 4, Accenttekens, Regel 4.A: (1) Een Frans woord dat gangbaar is geworden in het Nederlands, verliest zijn accenttekens.

Ik heb het niet zo op de spellingwijzigers begrepen, maar appèl wordt appel, dat is waarlijk een vondst. Meteen kunnen ook appelplaats, avondappel en ziekenappel in het mandje. Wat die laatste appel precies is kan ik niet zeggen, hij doet me wel een beetje aan Sneeuwwitje denken.

maandag 28 december 2009

I als in item


Hebt u iets, dan is dat iets. Hebt u twee ietsen, dan kan u er een lijstje van maken. Op dat moment wordt elk iets een item, spreek uit [‘aitəm]. Dat maakt een wereld van verschil. Zeg dus niet: ‘Ik zou graag nog iets ter sprake brengen’, maar: ‘Ik heb nog een item ter discusie.’ Alleen in het tweede geval is er enige kans dat iemand aandacht geeft. De kans wordt groter als het item hot is. Wilt u op uw lijstje twee identieke items onder elkaar noteren, dan kunt u het tweede item ook idem noemen. Pas op: zeg niet [‘aidəm], maar gewoon idem.


Alfabetiseringsproject Het jaar van de bever

zondag 27 december 2009

H als in haiku


Haiku is een dichtvorm die door de Japanners is uitgevonden om dichters tegen zichzelf te beschermen. Ze krijgen maar zeventien lettergrepen. Veel schade valt daarmee niet aan te richten, was de redenering, maar dat is een naïeve inschatting gebleken. Laat dit u niet ontmoedigen om bij uw vrienden met een zelfgemaakte haiku uit te pakken. Wees er wel op voorbereid dat zij prompt hetzelfde doen.


Alfabetiseringsproject Het jaar van de bever

vrijdag 25 december 2009

G als in gps


Het zijn nostalgische ex-padvinders die zich nog met een landkaart in het handschoenenvakje van hun auto in het verkeer begeven. Ze rijden steevast fout en brengen zware averij toe aan de verstandhouding met de meereizende partner-kaartlezer.

Als eigentijdse automobilist tikt u gauw even de coördinaten van uw bestemming in, en u rijdt er per gps onbekommerd naar toe. Waar die bestemming zich bevindt en hoe u er geraakt, doet er in ’t geheel niet toe. Vraagt iemand daar toch naar, zeg dan iets als: “Ach, Slovakije, Slovenië, wherever” (zie ook whatever) .


Alfabetiseringsproject Het jaar van de bever

25 december


Er bestaat een boek dat ‘Digitaal fotograferen na 50’ heet. Ik kwam het toevallig tegen op SeniorenNet, een plek die ik verder mijd als de pest. Senioren! Sommige woorden klinken zo vals dat ze alleen door kardinalen of marketingvolk bedacht kunnen zijn. Hoe gaat dat dan, digitaal fotograferen na 50? Vast een beetje trager, en al eens wat minder scherpe beelden door al dat beven.

Piano spelen na 80, daar had Vladimir Horowitz anders geen seniorenboekje voor nodig.

http://www.youtube.com/watch?v=e8PJsjO1u5w

http://www.youtube.com/watch?v=zS5LRRsNYZk

http://www.youtube.com/watch?v=9lmqDOjHx70

donderdag 24 december 2009

F als in (de) Franstaligen


De Franstaligen zijn een volksstam in België die zich ophoudt bezuiden de lijn Ploegsteert – Remersdaal. Zij onderscheiden zich van de rest van het land doordat zij chou-fleur eten in plaats van bloemkool. Deze kwaadwillige en provocerende gewoonte maakt het samenleven met de reguliere Belgen zo goed als onmogelijk. U doet er goed aan te bepleiten dat het bestaande koninkrijk in een Bloemkool- en een Chou-Fleurrepubliek wordt opgedeeld. De hoofdstad van het land, waar de eetgewoontes nog meer verschillen, kan de status van Autonoom Brussels-Sproutsdistrict worden toegekend.


Alfabetiseringsproject Het jaar van de bever


E als in euro-


Sinds een aantal landen hier in de buurt besloten hebben elkaar niet langer apart maar samen tegen te gaan werken, zijn honderden nieuwe woorden onze taal binnengedrongen. Om onduidelijke redenen beginnen ze allemaal met euro, zoals eurocraat en eurofiel, maar ook eurofles en eurodoos. Bedrijven noemen zichzelf Eurovlees, Eurokool of Euromossel. Overigens mag Europatat, het Verbond van Europese Aardappelhandelaren, niet verward worden met Eurofriet, een frituur in de West-Europese stad Tielt waar ze ook een eurobronzarium hebben.

Een voordeel is dat al die woorden samen staan in het woordenboek. Hebt u een elektronische versie met wisoptie, dan volstaan een paar muisklikken om het hele eurobularium gelijk op te ruimen.


http://www.europatat.org/en/

http://www.euromossel.be/euromossel.php

Alfabetiseringsproject Het jaar van de bever

maandag 21 december 2009

21 december



Vandaag liep ik door de gangen van de speelgoedwinkel Fun toen ik totaal onverwacht werd aangesproken door een papegaai. ‘Hoi!’zei de papegaai toen ik hem voorbijliep. Hij zat in een grote groene doos waar van alles op stond, waaronder zijn naam: Coco de Papegaai, de enige echte! Op de doos stond ook nog: Herrieschopper! Kletsmajoor! Uitslover! Coco kost 69,99 euro. Dat was helaas ver boven het budget dat ik vandaag in Fun te besteden had.


Thuis miste ik de papegaai een beetje. Ik ging hem opzoeken op het internet. Daar bleek dat Coco niet alleen alles nazegt wat je hem voorzegt, je kunt hem ook nog per afstandsbediening allerlei dingen laten doen. Wat voor dingen? Tijd om de website te citeren: (http://www.gadgetgarden.nl/2007/09/coco-de-papegaai/)

‘Zo danst hij op muziek, kan hij echt koekjes eten en haalt hij allerlei grollen uit, zoals scheten laten en bijdehante opmerkingen maken’.


Nu ik dat allemaal weet, mis ik Coco al weer wat minder.

D als in dagdagelijks


Ooit is een verbale kluns over zijn woorden gestruikeld toen hij het alledaagse woordje ‘dagelijks’ wou gebruiken. Mogelijk was het een kluns met enig aanzien. De toehoorders waren in elk geval genoeg onder de indruk om de uitschuiver dagdagelijks in hun vocabularium op te nemen als was het een echt woord. Bent u een beetje trendsetter, aarzel dan niet om op de eerstvolgende walking dinner te experimenteren met weekwekelijks, maandmaandelijks en jaarjaarlijks.


Alfabetiseringsproject Het jaar van de bever

zondag 20 december 2009

20 december


Niet het lelijkste, maar dezer dagen wel het ergerlijkste woord van 2009:
winterprik. Mag het alstublief sneeuwen en een paar graden vriezen? Mag het nog eens een beetje gewoon winteren? Wat is dat met die belachelijke prik? Het zal wel weer van Frank Deboosere komen, die van morgen meer weer. Het is wachten op zijn zomerprik, als het over een paar maanden eens een paar dagen warm is en de zon schijnt.

Ik krijg van iemand kerst- en nieuwjaarswensen in 335 talen. Dat is heel aardig, en ook wel leuk om te lezen hoe ze dat zeggen in het Bemba of het Papiamento. Nederlands staat er ook bij: Prettige kerstdagen en een gelukkig nieuw jaar. Ik zak verder af in het alfabet, en daar bots ik, na Vietnamees, op Vlaams: Zalig Kerstfeest en Gelukkig nieuw jaar. Ja Nederlands, dat spreken ze niet in het gewest Vlaanderen, waar de feesten zalig zijn en de winterprikken ophouden bij de taalgrens.

zaterdag 19 december 2009

C als in checken

Het is geen goed idee een envelop toe te plakken, nog minder er een zegel op te doen, voor u zich ervan vergewist heeft dat de juiste brief er wel degelijk in zit. Gauw nog eens nakijken? Beslist niet. Nakijken, evenals controleren, nazien, of gewoon kijken, is nog meer passé dan het sturen van brieven zelf. Als bijdetijdse boodschapper neemt u te tijd om de attachments te checken voor u op ‘verzenden’ klikt. Checkbaar zijn, naast vele andere dingen: de mailbox, het oliepeil, de bloeddruk, het omega-3-gehalte, de spelling, de pamper van het kleintje (zie ook kid), de facturen van Belgacom en Telenet (best dubbelchecken). Vraagt de partner of de gft-bak al buiten staat, antwoord dan: “Check!


Alfabetiseringsproject Het jaar van de bever

vrijdag 18 december 2009

18 december


Het is geen goed idee om met een versleten aanhangwagentje over gladbesneeuwde wegjes te gaan rijden op zoek naar een kerstboom, nog minder als het tegen de avond loopt, tegenwoordig iets na vieren, en het wagentje een slappe band en geen lichten heeft. De kans bestaat dat de vriendelijke kerstboomboer, die u vorig jaar nog een fikse den verkocht voor amper zeven euro, en hem zelf ook nog uitspitte en naar het wagentje droeg, dit jaar zijn bedrijf heeft stopgezet. U kunt aan een toevallige sneeuwruimer de weg vragen naar een andere boer, maar u loopt nu het risico dat hij u over nog smallere en nog gladder besneeuwde wegjes naar een adres stuurt waar bij aankomst niemand thuis is. Dat wordt omdraaien, achteruit met het wagentje eerst, op een spekgladde oprit waar hopelijk geen onder de sneeuw bedekte gracht voor loopt.

Beter is het nog een dagje te wachten, al komt de kerst nu wel heel dichtbij, en bij volle daglicht te rijden naar een regulier Garden Center, waar men wel van u verwacht dat u 19,25 euro betaalt voor een bonsaidennetje van geen twee voet hoog, tenzij u 65 euro wilt neertellen voor een echte boom die naam waardig. Gelukkig vindt u wat verder, met meer geluk dan verstand, een groene middenstander die een fraaie boom aanbiedt voor 22,50 euro. Het is nog steeds een belachelijke prijs, maar door de ervaring gelouterd, rijdt u er toch tevreden mee huistoe.

B als in bubbels


Sinds de steile opkomst van een aantal salonfähige mousserende wijnen uit parvenulanden als Spanje en Italië, is het bon ton om de kennissen voor een glaasje bubbels uit te nodigen. Het is een discrete manier om te zeggen dat u geen champagne krijgt, zonder dat men het gênante schuimwijn in de mond moet nemen.

A als in adrenaline


Adrenaline is, zoals ook alcohol, iets in het bloed dat het gedrag van de gebruiker beïnvloedt. Daarmee houden de gelijkenissen op. Anders dan alcoholisten gaan adrenalisten prat op hun a-gehalte. Ze worden er niet sloom en ouwehoerig van, maar juist alert en vinnig, vinden zij. Het is dus zaak uw gesprekspartner snel en ondubbelzinnig op de adrenaline in uw lichaam te attenderen. Vraagt iemand: ‘Hoe gaat het?’ antwoord dan: ‘Geweldig! De adrenaline giert door mijn lijf!’ Mocht het effect tegenvallen, probeer dan eens met epinefrine. Misschien praat u tegen een kenner.



vrijdag 11 december 2009

10 december


‘De opties zijn schaars’. Ziedaar een uitspraak waarmee gescoord kan worden in cafédiscussies over B-H-V of over de koolstofuitstoot. Gisteren werd ze meer dan eens gedaan door de televisiecommentator bij de voetbalwedstrijd Standard – AZ . Het klinkt inderdaad diepzinniger dan ‘Waar moet die speler nu in godsnaam met de bal naar toe?’ Het is ook korter. Standardkeeper Bolat liet in elk geval één fraaie optie zien toen hij in de 95e minuut de bal aan de overkant bij zijn collega ging binnenkoppen.

‘Ik ben geen goede kopper’, zei Bolat vandaag tegen Sporza.

maandag 7 december 2009

7 december


Op de valreep bots ik nog op het lelijkste woord van 2009. Het staat natuurlijk in DMM, het weekendmagazine van De Morgen. Dat magazine is zelf ook spuuglelijk. Het barst van de neomondaine nouveauriche m’as-tu-vu foto’s en stukjes over reukwerk, design-champagne-emmers en teennagellak. Het zoveelste reclaamblaadje met airs. Alleen de breedbeeldfoto’s op de eerste paar pagina’s zijn het bekijken waard, en natuurlijk de als altijd mooie, strakke en sobere column van Jacqueline Goossens uit New York. Wat doet Jacqueline in dat boekje?


Lepelamuse, wie bedenkt het. Je moet iets duurs kopen en dat op een lepeltje doen, en dan moeten de smaakvolle gasten dat met een zuinig mondje of gueule opeten. Het zou ook op een boterham kunnen, maar dan is het geen lifestyle.