30 januari

Weggaan moet je doen in de winter, zeggen ze tegen mij. Ga naar een warm land, dat is Spanje, en in de zomer blijf je thuis. Dan is het hier ook warm, en niet zo druk als in Provence of Toscane. Tja, ik zal daar eens moeten over nadenken.

Doe ik nog meer dingen fout? Boeken lezen. Heb je de nieuwe die al gelezen?, vragen ze mij. Nee. Ik heb ervan gehoord, zeg ik dan maar. Dat kan ook niet anders, de kranten staan altijd vol van de laatste die. Hij staat op mijn lijstje, zeg ik dan. Of zij, Kristien Hemmerechts is het nu, al staat die niet op mijn lijstje. Je moét dat lezen, zeggen ze.

In de plaats daarvan ben ik in Ik (Ali) bezig, van Günter Wallraff. Een boek van 1985. Hallo!

Het is niet eens een mooi of een leuk boek. De verteller spreekt in alle dialogen een soort indianentaal, waarmee hij het gebrekkige Duits van een Turk na wil doen, en dat dan in het Nederlands vertaald. Zo van: 'Bij Mohammed is heel eenvoudig. Die ja zeggen als iemand mohammedaan wil worden.' Dat werkt wreed op de zenuwen, maar toch wil ik het boek uitlezen.

Wallraff heeft zijn ogen met gekleurde contaclenzen bruin gemaakt en duikt undercover als Levent (Ali) Sinirlioğlu de onderbuik van de Duitse Wirtschaft in. Wat hij daar tegenkomt, een mens moet het lezen om het te geloven. Als het allemaal verzonnen was, je zou zeggen: kom, kom. Maar het was helaas echt. Wel dertig jaar geleden, gelukkig. Vandaag is het natuurlijk heel anders.

29 januari

Koop geen wagen. Koop een Volkswagen. Zo'n slogan keert mijn maag om, niet alleen omdat er twee keer wagen in komt, maar ook en vooral omdat hij zo onuitsprekelijk flauw is, zo van 'Als we nu eens een reclameslogan maakten voor een auto die zegt: Koop geen auto?' Wow! Gedurfd, zeg! Gewaagd! Grensverleggend!

Maar een Volkswagen is natuurlijk geen gewone auto, snap je hem? Een Volkswagen is veel beter dan een gewone auto! Ik zou het moeten weten, ik heb er zelf een. Welnu, hij is oké, maar mijn vorige auto was een Renault en die was ook oké. Hij was in die zin beter, dat hij zich niet leende tot zo iets truttigs als Koop geen auto. Koop een Renault.

Overigens is Koop geen auto een uitstekende slogan, zoals ik onlangs nog bedacht toen ik in Mortsel een dik uur in de file stond, terwijl tram 15 om de zoveel minuten gezwind in zijn eigen bedding langs mij voorbij zoefde.

25 januari

'Al wie kan lezen en rekenen, wordt vroeg of laat vanzelf flamingant.'

Zou het waar zijn ? Wat mij betreft, liever laat dan. Rekenen is ook nooit mijn fort geweest. Voel ik toch eindelijk het flamingantisme in mij ontwaken, dan lees ik nog gauw even die uitspraak hierboven. Ben ik weer voor een hele tijd goed, vanzelf.

Van wie de uitspraak is? Vergeten! Jammer!

19 januari

De aanhouder wint: ik heb gewonnen met de Lotto. Mijn gade en ik zijn vandaag eens goed wezen eten. Al is het causaal verband gering: mijn winst bedroeg vijf euro. Na betaling van mijn wekelijkse zaterdagkrant en mijn nieuwe lottobiljet restte een batig saldo van 1,25. Ook dan is het niet wat het lijkt: De Standaard van afgelopen zaterdag kostte uitzonderlijk maar de helft van de gewone prijs. Moraal: snelle conclusies verdienen argwaan. En we hadden nog een cadeaubon van een haast verjaarde verjaardag.

18 januari

Eindelijk weer eens over de politiek gelezen.Toch de Waalse. Rudi Demotte moet in De Standaard uitleggen waarom hij niet met de MR wil werken, die hij immers indésirable heeft genoemd. Ha nee, zegt de minister-president. Indésirable, dat is iets heel anders dan infréquentable.

Het klinkt als weer zo'n typisch gallische spitsvondigheid, nog meer als je zijn jezuïetenlachje op de foto ziet. Toch is het erg simpel wat Rudi bedoelt: met sommige lieden ga je liever niet om, maar als het moet, vooruit dan. 

Als je het zo mooi hoort zeggen, lukt het alweer een beetje beter.  

9 januari

Ik wil een zoekertje zetten op een zoekertjeswebsite. Dat kan gratis. Eerst moet ik registreren. Ze vragen wie ik ben en waar ik woon. Een gebruikersnaam en een wachtwoord. Dan kan ik op 'verzenden' klikken, maar eerst is er nog een vakje over de 'nieuwsbrief'. Daar willen ze weer mijn naam en mijn e-mailadres, en er is nog een klein hokje naast 'ik wil de nieuwsbrief ontvangen' dat ik aan kan vinken.

Liever niet, denk ik, en klik op 'verzenden'. Er komt een petieterig berichtje in het rood: 'dit is een verplicht veld'. Ik heb het alweer begrepen. Ze bieden een gratis dienst aan, maar ik moet wel mijn brievenbus voor ze openzetten. Niet 'kan', als in 'mag', maar 'moet', als in 'verplicht'.

Als er geen God bestaat, dan wel een Adverteerder. Hij is altijd overal, oneindig goed en almachtig. Van Hem krijgen we alles voor niets, Hem komt onze eeuwige dankbaarheid toe. Ach laat dan ook maar.

28 december

21, 22, 23, 24, 25, 38. Ja, zo zal het wel gaan. Het is nu al jaren dat ik elke zaterdag twee euro's uitgeef aan de Lotto, samen met nog eens zoveel voor mijn weekendkrant. Nog niet zolang geleden mocht ik daar vier keer voor gokken, nu nog twee keer. Twee blinde pistoolschoten naar een door een kathedraal rondflitsende erwt. Zo heeft me eens iemand de kans voorgesteld dat ik met mijn twee euro de jackpot win, nadat ik al zijn voorgaande uitleg niet had begrepen. Goed, het is niet gemakkelijk. Maar nu persen ze bij Lotto ook nog eens al hun cijfertjes op een hoopje, de erwt comprimerend tot een speldenkop. Hoe krenterig kun je zijn? Dat was de trekking van 21 december en nee, ik heb niets gewonnen. Hoe zou ik ook? 

18 december

Net als vorig jaar, en het jaar daarvoor, en dat er nog voor, zou ik nu eens een lekker goedkope agenda kopen, maar net als de vorige keren heb ik toch maar weer het solidariteitsagenda van Oxfam gekocht, inmiddels al voor 9,95 euro.

 

Iemand liet me laatst ongevraagd weten, samen met nog tientallen andere ontvangers van zijn e-mail, dat dat voor de euro 398 frank zou geweest zijn. Dat zal dan wel. Belgische frank. In Frankrijk amper 64,5 frank, dat wil zeggen vanaf 1960, want daarvoor was de Franse frank honderdmaal minder waard, en kostte mijn agenda dus 6.450 frank.

 

Anciens francs, maar zo heetten die toen nog niet. Dat kwam pas toen de Gaulle de nouveau franc invoerde. Wat je daar allemaal mee bewijst is mij een raadsel, of met de vaststelling dat ik in Italië 19.263 lire zou betalen als de euro niet op tijd was uitgevonden.

 

Ik zat net nog even in mijn oude agendaatje te bladeren, en las daar een paar citaten die elke week in de hoek rechts onder staan afgedrukt. No problem is so big or so complicated that it cannot be run away from, van een anonieme denker. En van Ghandi, toen men hem vroeg wat hij dacht van de Westerse beschaving: I think it would be a good idea.

 

Van Jules Renard: L'homme libre est celui qui sait refuser une invitation à diner sans donner de prétexte. Wie zoals ik op zoek zou zijn naar een goed voornemen voor het komende jaar: gevonden. Het zal niet lukken, maar dat doet het nooit. Week 45 heeft een citaat van Woody Allen: Money is better than poverty, if only for financial reasons.

 

Zoveel wijsheid mag wel een euro of tien kosten. Voor de eurofoben: minder dan 1,10 frank per dag, geef toe het is geen geld.

12 december

De Standaard bericht over een cafébaas in Nice die zijn klanten ertoe aan wil zetten wat aardiger te zijn. Hij heeft in zijn zaak een bord neergezet waarop staat: 'Un café' : 7 euro. 'Un café, s'il vous plaît' : 4,25 euro. 'Bonjour, un café, s'il vous plaît' : 1,40 euro.
 
Het lijkt me een schitterend idee. Niet alleen dat je de mensen leert om weer 'bonjour' te zeggen, maar vooral dat je ze een koffie voorzet voor maar 1,40 euro.
 
In mijn café te S groet ik de serveuse altijd allerhartelijkst voor ik mijn koffie vraag, maar ik betaal wel 2,40 euro. Natuurlijk, de Côte d'Azur is het Waasland niet. 

8 december

Ik was in mijn boekenwinkel om een boek te bestellen. Het is een goed boek. Dat ik dat weet, komt doordat ik het pas uit heb. Het heet De geschiedenis van de vooruitgang en is van Rutger Bregman, een bijzonder wijze gast die amper 24 was toen hij het schreef, inmiddels is hij 25.

Ik heb het boek in leen van mijn bibliotheek, en nu wil ik het kopen, zodat het bij mij thuis op de plank kan. Dan kan ik er af en toe nog wat in lezen, of misschien lees ik het wel helemaal opnieuw. Boeken recyclen doe je niet door ze naar de kringwinkel te brengen, maar door ze nog eens te lezen, en daarna nog eens. Als ze goed zijn, vallen ze elke keer meer mee.

Maar dat wou ik niet vertellen. Ik wou vertellen over de baas van mijn boekenwinkel, die ik verder maar mijn boekenboer zal noemen. Een erg wijze en vriendelijke man. Ik had erover getwijfeld of ik hem de vraag wel mocht stellen, en toen gedacht: vooruit maar.

'Mag ik u een ongepaste vraag stellen?', zei ik. Maar dat was de vraag niet. Die was: 'Verkoopt u ook e-boeken?' Het antwoord was nee. Mijn boekenboer vertelde me over mensen die in een schoenenwinkel gaan passen, en daarna hun schoenen kopen op het internet. 'Ik moet er nog eens over nadenken', zeggen ze dan tegen de winkelier. 'Dan klagen ze dat de stad zo ongezellig wordt', zegt mijn boekenboer, 'met al die winkels die weg zijn'.

Daar mag ik bij het naar huis gaan wat over nadenken. Ik heb laatst een e-boek gekocht, Stoner van John Williams, voor nog geen vijf euro. Ik kan het nu lezen op mijn laptop, maar alleen online. Ik wil het downloaden op mijn reader, maar dat gaat niet. Iets met de machtiging van mijn computer, een ingewikkelde boel.

Ik e-mail erover met Alex van ebooks.com. Drie mails al. Alex is uiterst vriendelijk en behulpzaam. Doe eens dit, zegt Alex, probeer eens dat. En laat me weten of het werkt, want ik wil wel dat uw probleem opgelost wordt, zegt Alex, I don't want to leave the problem unsolved. Ja, dat wil ik ook, of ook niet, maar misschien worden mijn geen vijf euro toch gewoon leergeld. Dat valt dan mee. Voor geen vijf euro heb ik geleerd: als je een boek wilt, haal het toch maar bij de boekenboer.

3 december

'Weet u waarom ik zo van december hou?', vangt een e-mail aan die ik vandaag in mijn bus kreeg.

Hij komt van iemand die tekent als uw gediplomeerd opticien.

Waarom mijn gediplomeerd opticien van december houdt, ik wil het niet weten.

Zelf heb ik een hekel aan december. Als het van mij afhing, gingen we na november gelijk naar januari. Nieuwjaar werd een glijdend feest, dat elk jaar een maand opschuift. Geeft januari een sneeuwtapijt, dan zijn we gauw de winter kwijt - dat zal dan niet waar zijn in 2018, als oudejaar valt op 30 juni, en januari in de zomer. Dat viert een stuk plezanter, en de oubollige weerspreuken voeren we eindelijk af, ze komen nu ook al nooit uit.

Ook afgevoerd: Sinterklaas, de Kerstman en de hele rendier- en wittekerstpantomime, wegens geen plaats meer op de kalender. Als het koud wordt en om vijf uur donker kunnen we eindelijk met z'n allen rustig thuis bij het haardvuur blijven zitten, niemand verwacht dat we sparren aanzeulen en lampjes in de voortuin ophangen, nog minder de shopping malls afdweilen, vertwijfeld op zoek naar iemand anders' ingebeelde behoeften.

Dat lucht op. De e-mail zal ik toch maar afdrukken, er zit een cadeaubon van 30 euro aan vast zie ik nu, helemaal gek ben ik ook weer niet. 'Tot en met 21 december', staat erop. Goed, voor dit jaar nog één keer dan.

2 december

'Voor één kilo vlees is zeven kilo graan nodig', zegt An Kokken van Netwerk Bewust Verbruiken in De Morgen van 30 november.

'Om één kilo biefstuk te maken is minstens 25 kilo voer nodig', zegt Rutger Bregman in De geschiedenis van de vooruitgang.

Wil iemand mij eens zeggen hoe het écht is? Of verhouden de kosten van 'biefstuk' tot 'vlees' zich als 25 tot 7? Welk vlees dan wel? Varkenspoten? Kippemaagjes?

Je doet als bewuste burger je best het maatschappelijk debat een beetje te volgen, maar degenen die je daarbij zouden moeten helpen, de kenners, ze gooien maar wat met hun pet.

Nog gortiger wordt het, als in dezelfde Morgen twee experts over de nieuwe bankenwet hun zeg mogen doen. Dan zeg je: nu zal ik het eens weten, maar vergeet het maar.

'Het is gedaan met casinobankieren', zegt Michel Vermaerke van Febelfin.

'Banken nemen veel te veel risico', zegt Ivan Van de Cloot van Itinera.

'Banken speculeren nauwelijks', zegt Vermaerke.

'Speculatie op grote schaal blijft mogelijk', zegt Van de Cloot.

'Opsplitsing van de banken is schadelijk voor de economie', volgens Vermaerke.

'Splitsen verkleint de riscico's', vindt Van de Cloot.

'De werkgelegenheid komt in het gedrang', zegt de een.

'Veilig bankieren levert ook jobs op', zegt de ander.

Enzovoort.

Zou het kunnen, dat de economen het zelf ook allemaal niet weten?

'Zoek een willekeurig standpunt uit en er is altijd wel een "topeconoom" die het met de benodigde cijfers en modellen wil onderbouwen', las ik onlangs ergens, waar ook weer? Juist, in De geschiedenis van de vooruitgang. 
Zou het waar zijn? En van die 25 kilo dan ook? 

(Met dank aan R uit L - en N) 

27 november

De bullshitindustrie, een woord naar mijn hart. Het staat in een stuk in The Guardian over de consumptieorgie die rond deze tijd van het jaar weer eens los gaat barsten. Intelligente koekoeksklokken, waterkokers met afstandsbediening: de schrijver vond ze in het zaterdagmagazine van zijn eigen krant. Daar stond een kerstcadeaulijstje in dat naar zijn zeggen recht uit de nadagen van het Romeinse keizerrijk kon komen. Dat doet de bullshitindustrie: het melige kerstsentiment aangrijpen om brol te verkopen die niemand nodig heeft of zelfs maar wil. Tant pis voor de grondstoffen. Toch kopen maar. Goed voor de groei. Jobs! Banen! Werk! Bullshit kopen is een daad van burgerzin.

21 november

Lelijke woorden blijven mij achtervolgen. Vandaag moest ik kiezen tussen broodfok en unminimized. Pest of cholera.

Naar broodfok kun je lang zitten kijken terwijl je je afvraagt: wat mag dàt nu weer willen zeggen? Gelukkig in mijn geval kwam er een foto bij van mensen met allemaal een hond, en ja: ze waren aan het betogen tegen het schandelijke gebruik van honden fokken om den brode. Dat is verwerpelijk: honden zijn niet gemaakt om zoveel mogelijk hondjes te maken (pups in het jargon).

Daar kan ik inkomen. Wat mij betreft maken honden liefst geen pups, of toch zo weinig mogelijk. Overigens zijn ook kippen niet gemaakt om zoveel mogelijk eieren te leggen, als men mij de vergelijking even toestaat. Ik weet dat ze niet helemaal opgaat, dat doen vergelijkingen zelden.

Maar goed, broodfok is al bij al nog een eerlijk woord, dat uiteindelijk toch zegt wat het zeggen wil, al is daar voor trage verstaanders als ik ook een foto voor nodig.

Dat geldt niet voor unminimize.

Minimize kennen we al lang, minimaliseren of klein maken. Niet zo echter in het Engels van de Amerikaanse inlichtingendienst NSA. Daar betekent het: wissen uit de databank.

Onbedoeld verzamelde of incidentally collected gegevens zoals e-mail- en IP-adressen, vaste en mobiele telefoonnummers, kortom contact identifiers van vrienden van vrienden van vrienden, tot three hops away* heet dat, worden uit de databanken van de NSA gewist. Zo was dat tenminste tot voor 2007, als het contact identifiers uit het VK betrof, een van de leden van de Five-Eyes spionnenclub (VS, VK, Canada, Australië en Nieuw-Zeeland).

In 2007, volgens een door Edward Snowden bekendgemaakte memo, stemden de Britten erin toe dat de NSA ook die gegevens mocht houden. Ze werden unmasked, niet langer minimized, en dus: unminimized.

Dan hebben we het niet meer over lelijke woorden. Dan hebben we het over vals, leugenachtig, bedrieglijk taalgebruik, bewust dubbelzinnig en contradictorisch, bedoeld om te misleiden en te manipuleren. 
In newspeak heet dat doubleplusungood.

*Volgens The Guardian heb je met three hops away, als het een beetje actieve facebookers zijn, al gauw zo'n vijf miljoen mensen bij elkaar.

19 november

600 metres into Lepelstraat, zegt de vrouw met een Amerikaans accent. Ze zal wel 'meters' gezegd hebben, maar ik heb dat op school anders geleerd. Ik stel ze me voor, voor haar microfoon in het uniform van de US Forces, die tenslotte de gps hebben uitgevonden, en beslissen wie hem mag gebruiken en waar en wanneer, en keurig bijhouden waar iedereen naar toe rijdt, in dit geval ik naar de Aldi bij mij in de buurt.

Waarom zou ik de gps gebruiken om naar de Aldi bij mij in de buurt te rijden? Omdat het de eerste keer is. Ik heb hem ter kennismaking te leen gekregen, om te zien hoe dat zo gaat, satellietnavigatie. Sat nav, zeggen de Engelsen, die altijd een kort en handig woordje vinden voor iets nieuws.

Recalculating, zegt de vrouw, nadat ik rechtsaf ben gegaan terwijl ik volgens haar rechtdoor moest. Zal ik me wel door een Amerikaanse korporaal laten uitleggen waar mijn Aldi is. Ik rij gewoon langs de kortste weg verder, de korporaal herrekent maar tot ze er zelf ook geraakt is. Het zal me benieuwen of ze bij een volgende gelegenheid mijn kortere route onthouden heeft.

Nu, de test mag in elk geval geslaagd genoemd worden. Gps werkt. Je rijdt gewoon naar waar je wilt zijn, en de sat nav volgt je met zijn voortreffelijk rekenwerk. Je hoeft nooit alleen te zijn: een oplettende dame houdt je gezelschap.

(Met dank aan H)